Een goede gebitsverzorging speelt een essentiële rol in de gezondheid van uw paard en draagt bij aan prettig rijgedrag. Als dierenartsenpraktijk kunnen wij u daarbij helpen, zowel bij routine gebitsverzorging als bij meer specialistische tandheelkundige ingrepen.
Routine en correctieve gebitsverzorging
Voor een goede spijsvertering is het van belang dat de kiezen in staat zijn om het voedsel efficiënt te vermalen. De tanden van een paard groeien levenslangs door en sluiten normaal gesproken gelijkmatig af tijdens het kauwen van ruwvoer.
Een volwassen paard beschikt over 12 snijtanden, 4 ruinentanden (haaktanden) en 24-28 kiezen. Omdat een paard een vluchtdier is, laat het vaak weinig merken van pijn – ook niet bij gebitsproblemen. Hierdoor blijven klachten zoals pijn in de mond of kiespijn vaak lang onopgemerkt. Toch kunnen er subtiele aanwijzingen zijn dat er iets mis is.
Bij ernstige problemen, zoals een ontsteking aan een kieswortel, kunnen zelfs abcessen ontstaan die naar buiten doorbreken. Dit kan zich uiten in zwellingen of etterige neusuitvloeiing aan één kant. De achterste, bovenste kiezen staan in verbinding met de sinusholten, waardoor ontstekingen ook tot neusproblemen kunnen leiden.
Om problemen te voorkomen is regelmatige controle noodzakelijk. Tijdens de vaccinatie kan de dierenarts al een eerste indruk krijgen van het gebit. Voor een volledige gebitsinspectie is sedatie meestal nodig, zodat de hele mond grondig bekeken kan worden. Met behulp van een elektrische tandrasp worden scherpe randen en haken verwijderd. Indien nodig voeren we correctieve behandelingen uit, bijvoorbeeld bij afwijkende stand van de tand om de occlusie (contact tussen boven- en onderkaak) te herstellen. Zo kan het paard optimaal kauwen met minimale belasting.
Symptomen van gebitsproblemen:
- Vermagering
- Proppen maken van het hooi
- Lange vezels in de mest
- Diarree
- Slechte mondgeur
- Etterige neusvloei
- Verzet bij het aannemen van het bit of headshaking
- Moeilijk buigen naar één kant
- Traag eten, met eten spelen of hooi weken
- Zwellingen op het hoofd
Meest voorkomende afwijkingen
Een van de meest voorkomende afwijkingen zijn scherpe randen aan de kiezen. Hierdoor kunnen de wang en de tong verwondingen oplopen. Dit komt voor bij paarden van alle leeftijden en komt doordat de bovenkaak breder is dan de onderkaak. Als de kiezen niet netjes op elkaar passen ontstaan er haken op de eerste en laatste kies. Hierdoor kan een paard niet meer fijn kauwen en kan het paard ook verzet laten zien tijdens het rijden.
Soms komt het ook voor dat er één kies hoger is omdat de tegenoverliggende kies ontbreekt, dan spreken we van een trapgebit. Wanneer de kiezen niet gelijkmatig afslijten spreken we van een golfgebit. Een schaargebit is een gebit waarbij de hoek van het kauwoppervlak van de kiezen afwijkend is, dit ontstaat vaak omdat een paard door andere afwijkingen maar aan één kant kauwt.
Diastema’s zijn ruimtes tussen de kiezen, dit zien we veel bij oudere paarden maar kan ook zeker voorkomen bij jonge paarden. Voedsel kan in deze ruimte komen en hierdoor raakt het tandvlees ontstoken. Dit doet erg veel pijn en in vergevorderd stadium kan er periodontitis ontstaan – een ontsteking die richting de tandwortels gaat. Bij een ontsteking aan de tandwortels moet de kies vaak verwijderd worden.
Preventieve zorg en jonge paarden
Het is belangrijk om vroeg te beginnen met gebitscontroles. Al vanaf de leeftijd van twee jaar, nog voor het inrijden, is het verstandig om het gebit te laten controleren. Zo kan gekeken worden of het wisselproces goed verloopt en of er geen afwijkingen aanwezig zijn die invloed zijn op het comfort en prestaties van het paard. De wolfskiezen, kleine onderontwikkelde kiezen aan het einde van de lagen kunnen hierbij een rol spelen. Ze veroorzaken soms pijn of irritatie en kunnen gemakkelijk verwijderd worden onder sedatie en lokale verdoving.
Bij sommige jonge paarden komen aangeboren afwijkingen voor zoals een over- of onderbeet. Deze paarden hebben levenslang tandcorrecties nodig om pijn en complicaties te voorkomen.
Tandextracties en specialistische ingrepen
Soms is het noodzakelijk om een tand of kies te trekken, bijvoorbeeld bij infectie, trauma of ernstige afwijkingen. Wolfskiezen kunnen relatief eenvoudig worden verwijderd, maar bij maalkiezen of snijtanden is dit een meer ingrijpende procedure. Onder sedatie, met plaatselijke verdoving en speciale instrumenten, kan dit op een pijnloze manier worden uitgevoerd.
Routinebehandelingen kunnen eenvoudig aan huis worden uitgevoerd, er moet wel stroom aanwezig zijn. Voor complexere gevallen zoals tandextracties verkiezen we ervoor om op de praktijk af te spreken. Vaak kunt u uw paard ’s ochtends bij ons binnen en kunt u uw paard dezelfde avond nog ophalen. De genezing verloopt meestal voorspoedig, het wondgebied wordt tijdelijk afgedekt en na enkele controles sluit het vaak binnen enkele weken.
EOTRH (Equine Odontoclastic Tooth Resorption and Hypercementosis)
Wij bieden ook een behandeling van EOTRH aan. Deze pijnlijke aandoening komt vooral voor bij oudere paarden en tast de snijtanden, en soms ook de haaktanden en eerste kiezen aan. Symptomen zijn onder andere verminderde eetlust, gedragsveranderingen en speekselverlies.
De diagnose kan gesteld worden op basis van klinisch onderzoek en röntgenfoto’s. In gevorderde gevallen is extractie van de aangetaste tanden vaak de enige manier om het paard van de pijn te verlossen.
Wij behandelen EOTRH bij voorkeur op onze eigen praktijk, waar we beschikken over de juiste faciliteiten, goede verdoving en rustige omgeving om deze ingreep veilig en comfortabel uit te voeren.